{
 "stand": "2026-09-21",
 "elemente": {
  "H": {
   "namensherkunft": "Lavoisier 1783: hydrogène, „Wasserbildner“, weil bei der Verbrennung Wasser entsteht; deutsch wörtlich übersetzt."
  },
  "He": {
   "namensherkunft": "Griechisch hēlios, „Sonne“: Das Gas wurde zuerst an Linien im Sonnenspektrum erkannt, nicht auf der Erde."
  },
  "Li": {
   "namensherkunft": "Griechisch lithos, „Stein“, weil es aus einem Mineral kam, während Natrium und Kalium aus Pflanzenasche gewonnen wurden."
  },
  "Be": {
   "namensherkunft": "Nach dem Mineral Beryll, griechisch bēryllos, über Latein und Französisch; das Wort stammt letztlich aus indischen Sprachen."
  },
  "B": {
   "namensherkunft": "Arabisch būraq, der Borax; über mittellateinisch baurach und mittelenglisch boras wurde daraus der Name des Elements."
  },
  "C": {
   "namensherkunft": "Lateinisch carbo, „Holzkohle“, über französisch charbone; deutsch Kohlenstoff heißt wörtlich dasselbe."
  },
  "N": {
   "namensherkunft": "Chaptal 1790: nitrogène, „Salpeterbildner“; deutsch Stickstoff, weil das Gas Flammen und Lebewesen erstickt."
  },
  "O": {
   "namensherkunft": "Lavoisier 1777: oxygène, „Säurebildner“ — die Deutung war falsch (Salzsäure enthält keinen Sauerstoff), der Name blieb."
  },
  "F": {
   "namensherkunft": "Lateinisch fluor, „das Fließen“, nach dem Flussspat: Er wurde zugesetzt, damit das Eisen beim Verhütten besser floss."
  },
  "Ne": {
   "namensherkunft": "Griechisch neos, „neu“ — der Name sagt nur, dass das Gas neu gefunden war, nichts über seine Eigenschaften."
  },
  "Na": {
   "namensherkunft": "Davy 1807 aus Natron (Soda); das Symbol Na folgt dem lateinischen natrium von Berzelius."
  },
  "Mg": {
   "namensherkunft": "Nach der griechischen Landschaft Magnesia in Thessalien, aus deren Mineralen das Element gewonnen wurde."
  },
  "Al": {
   "namensherkunft": "Lateinisch alumen, der Alaun, wörtlich „bitteres Salz“ — benannt ist das Metall nach dem Salz, aus dem es kommt."
  },
  "Si": {
   "namensherkunft": "Lateinisch silex, silicis, „Feuerstein“ — ein Stein, der großenteils aus Siliciumdioxid besteht."
  },
  "P": {
   "namensherkunft": "Griechisch phōs und phoros, „Lichtträger“, weil weißer Phosphor an der Luft schwach leuchtet; so hieß auch der Morgenstern."
  },
  "S": {
   "namensherkunft": "Altes Wort aus dem Lateinischen (sulfur), das auf eine indogermanische Wurzel für „brennen“ zurückgeht."
  },
  "Cl": {
   "namensherkunft": "Davy 1810 nach griechisch chlōros, „gelbgrün“, der Farbe des Gases."
  },
  "Ar": {
   "namensherkunft": "Griechisch argon, „untätig“, wörtlich „langsam“ — das Gas geht mit fast nichts eine Verbindung ein."
  },
  "K": {
   "namensherkunft": "Englisch potash, die aus dem Topf ausgelaugte Holzasche; das Symbol K steht für lateinisch kalium."
  },
  "Ca": {
   "namensherkunft": "Lateinisch calx, „Kalk“, neben griechisch chalix, „Kieselstein“; schon die Römer bereiteten Kalk als Calciumoxid."
  },
  "Ti": {
   "oxidationszahlen": [
    3,
    4
   ],
   "namensherkunft": "Nach den Titanen, den ersten Kindern der Gaia in der griechischen Mythologie — der Name sagt nichts über den Stoff."
  },
  "Cr": {
   "oxidationszahlen": [
    2,
    3,
    6
   ],
   "namensherkunft": "Griechisch chrōma, „Farbe“, über französisch chrome, wegen der vielen bunten Verbindungen des Elements."
  },
  "Fe": {
   "oxidationszahlen": [
    2,
    3
   ],
   "namensherkunft": "Germanisches Erbwort; das Symbol Fe steht für lateinisch ferrum."
  },
  "Ni": {
   "oxidationszahlen": [
    2
   ],
   "namensherkunft": "Schwedisch kopparnickel, „kupferfarbiges Erz“, nach dem Mineral, aus dem das Metall zuerst gewonnen wurde."
  },
  "Cu": {
   "oxidationszahlen": [
    1,
    2
   ],
   "namensherkunft": "Wohl griechisch Kyprios, „von Zypern“, über lateinisch cuprum, weil Rom sein Kupfer von dort bezog; daher das Symbol Cu."
  },
  "Zn": {
   "oxidationszahlen": [
    2
   ],
   "namensherkunft": "Deutsch Zink, verwandt mit „Zinken“, also Spitze — wohl nach den spitzen Kristallen des Metalls."
  },
  "Ga": {
   "namensherkunft": "Lateinisch Gallia, „Gallien“: Lecoq de Boisbaudran benannte es nach seiner Heimat und bestritt, dabei an gallus, den Hahn, gedacht zu haben."
  },
  "Ge": {
   "namensherkunft": "Lateinisch Germania, „Deutschland“ — einer der Namen, die ein Land ehren, statt eine Eigenschaft zu nennen."
  },
  "As": {
   "namensherkunft": "Griechisch arsenikon, aus dem Syrischen und Persischen für „gelbes Auripigment“; die Deutung als „männlich“ kam erst später dazu."
  },
  "Se": {
   "namensherkunft": "Griechisch selēnē, „Mond“, zugleich der Name der Mondgöttin Selene."
  },
  "Br": {
   "namensherkunft": "Griechisch brōmos, „Gestank“, nach dem beißenden Geruch des Elements."
  },
  "Kr": {
   "namensherkunft": "Griechisch kryptos, „der Verborgene“: farblos, geruchlos, geschmacklos und in der Natur selten."
  },
  "Rb": {
   "namensherkunft": "Lateinisch rubidus, „tiefrot“, nach der Farbe der Spektrallinie, an der das Element erkannt wurde."
  },
  "Sr": {
   "namensherkunft": "Nach dem Mineral Strontianit und dem schottischen Ort Strontian, gälisch „Nase des Feenhügels“."
  },
  "Ag": {
   "oxidationszahlen": [
    1
   ],
   "namensherkunft": "Altenglisch seolfor, vielleicht aus dem Akkadischen für „geläutertes Silber“; das Symbol Ag steht für lateinisch argentum."
  },
  "In": {
   "namensherkunft": "Nach dem Farbstoff Indigo wegen einer indigoblauen Spektrallinie; das Wort heißt „blauer Farbstoff aus Indien“."
  },
  "Sn": {
   "namensherkunft": "Angelsächsisches Erbwort tin aus dem Indogermanischen; das Symbol Sn steht für lateinisch stannum."
  },
  "Sb": {
   "namensherkunft": "Herkunft ungeklärt; gedeutet als griechisch anti und monos, „nicht allein“, weil es nie rein vorkommt. Symbol Sb von lateinisch stibium."
  },
  "Te": {
   "namensherkunft": "Lateinisch tellus, „Erde“ — der Name benennt den Planeten, nicht eine Eigenschaft des Stoffes."
  },
  "I": {
   "namensherkunft": "Griechisch iōdēs, „veilchenfarbig“, über französisch iode, nach der Farbe des Dampfes."
  },
  "Xe": {
   "namensherkunft": "Ramsay und Travers 1898 nach griechisch xenos, „der Fremde“, weil es unerwartet in der Luft gefunden wurde."
  },
  "Cs": {
   "namensherkunft": "Lateinisch caesius, „himmelblau“, nach den blauen Linien im Spektrum; es war das erste spektroskopisch entdeckte Element."
  },
  "Ba": {
   "namensherkunft": "Griechisch barys, „schwer“; Humphry Davy benannte das Metall nach dem Mineral Baryt, in dem es gefunden wurde."
  },
  "Au": {
   "oxidationszahlen": [
    1,
    3
   ],
   "namensherkunft": "Altenglisch gold, zu einer indogermanischen Wurzel für „gelb, glänzend“; das Symbol Au steht für lateinisch aurum."
  },
  "Tl": {
   "namensherkunft": "Griechisch thallos, „grüner Trieb“, nach der hellgrünen Spektrallinie, an der das Element entdeckt wurde."
  },
  "Pb": {
   "namensherkunft": "Angelsächsisches Erbwort lead; das Symbol Pb steht für lateinisch plumbum."
  },
  "Bi": {
   "namensherkunft": "Neulateinisch bisemutum aus deutsch Wismut, wohl von „weiße Masse“, nach dem Aussehen des Metalls."
  },
  "Po": {
   "namensherkunft": "Lateinisch Polonia, „Polen“ — Marie Curie benannte das Element nach ihrer Heimat."
  },
  "At": {
   "namensherkunft": "Griechisch astatos, „unbeständig“ — der Name nennt genau das Kennzeichen: Es gibt kein stabiles Isotop."
  },
  "Rn": {
   "namensherkunft": "Zusammengezogen aus radium emanation: Das Gas entsteht beim radioaktiven Zerfall des Radiums."
  }
 },
 "verbindungen": [
  {
   "formel": "LiH",
   "name": "Lithiumhydrid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-lih"
  },
  {
   "formel": "LiF",
   "name": "Lithiumfluorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-lif"
  },
  {
   "formel": "LiCl",
   "name": "Lithiumchlorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature",
   "energie_beleg": "wikipedia-licl"
  },
  {
   "formel": "LiBr",
   "name": "Lithiumbromid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-libr"
  },
  {
   "formel": "LiI",
   "name": "Lithiumiodid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-lii"
  },
  {
   "formel": "Li2O",
   "name": "Lithiumoxid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-2-6-molecular-and-ionic-compounds"
  },
  {
   "formel": "Li2S",
   "name": "Lithiumsulfid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-li2s"
  },
  {
   "formel": "Li3N",
   "name": "Lithiumnitrid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-18-7-occurrence-preparation-and-properties-of-nitrogen"
  },
  {
   "formel": "NaH",
   "name": "Natriumhydrid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-nah"
  },
  {
   "formel": "NaF",
   "name": "Natriumfluorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "NaCl",
   "name": "Natriumchlorid",
   "art": "salz",
   "alltag": "Kochsalz",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "NaBr",
   "name": "Natriumbromid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-nabr"
  },
  {
   "formel": "NaI",
   "name": "Natriumiodid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-nai"
  },
  {
   "formel": "Na2O",
   "name": "Natriumoxid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "Na2O2",
   "name": "Natriumperoxid",
   "art": "salz",
   "ausnahme": "Zwei Sauerstoffatome hängen aneinander (O–O); je Sauerstoff bleibt nur eine Wertigkeit für Natrium.",
   "beleg": "openstax-18-9-occurrence-preparation-and-compounds-of-oxygen"
  },
  {
   "formel": "Na2S",
   "name": "Natriumsulfid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-2-6-molecular-and-ionic-compounds"
  },
  {
   "formel": "KH",
   "name": "Kaliumhydrid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-kh"
  },
  {
   "formel": "KF",
   "name": "Kaliumfluorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-kf"
  },
  {
   "formel": "KCl",
   "name": "Kaliumchlorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-18-11-occurrence-preparation-and-properties-of-halogens"
  },
  {
   "formel": "KBr",
   "name": "Kaliumbromid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "KI",
   "name": "Kaliumiodid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "K2O",
   "name": "Kaliumoxid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-18-9-occurrence-preparation-and-compounds-of-oxygen"
  },
  {
   "formel": "K2S",
   "name": "Kaliumsulfid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-k2s"
  },
  {
   "formel": "RbCl",
   "name": "Rubidiumchlorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-rbcl"
  },
  {
   "formel": "CsCl",
   "name": "Caesiumchlorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-cscl"
  },
  {
   "formel": "CsF",
   "name": "Caesiumfluorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "BeO",
   "name": "Berylliumoxid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-beo"
  },
  {
   "formel": "BeCl2",
   "name": "Berylliumchlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-becl2"
  },
  {
   "formel": "MgH2",
   "name": "Magnesiumhydrid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-mgh2"
  },
  {
   "formel": "MgO",
   "name": "Magnesiumoxid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-mgo"
  },
  {
   "formel": "MgF2",
   "name": "Magnesiumfluorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-mgf2"
  },
  {
   "formel": "MgCl2",
   "name": "Magnesiumchlorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-18-11-occurrence-preparation-and-properties-of-halogens"
  },
  {
   "formel": "MgS",
   "name": "Magnesiumsulfid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-mgs"
  },
  {
   "formel": "Mg3N2",
   "name": "Magnesiumnitrid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "CaH2",
   "name": "Calciumhydrid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-18-5-occurrence-preparation-and-compounds-of-hydrogen"
  },
  {
   "formel": "CaO",
   "name": "Calciumoxid",
   "art": "salz",
   "alltag": "Branntkalk",
   "beleg": "openstax-18-9-occurrence-preparation-and-compounds-of-oxygen"
  },
  {
   "formel": "CaF2",
   "name": "Calciumfluorid",
   "art": "salz",
   "alltag": "Flussspat",
   "beleg": "openstax-2-6-molecular-and-ionic-compounds"
  },
  {
   "formel": "CaCl2",
   "name": "Calciumchlorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-2-6-molecular-and-ionic-compounds"
  },
  {
   "formel": "CaBr2",
   "name": "Calciumbromid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-cabr2"
  },
  {
   "formel": "CaS",
   "name": "Calciumsulfid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-cas"
  },
  {
   "formel": "Ca3N2",
   "name": "Calciumnitrid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-ca3n2"
  },
  {
   "formel": "SrO",
   "name": "Strontiumoxid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-18-9-occurrence-preparation-and-compounds-of-oxygen"
  },
  {
   "formel": "BaO",
   "name": "Bariumoxid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-bao"
  },
  {
   "formel": "BaCl2",
   "name": "Bariumchlorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "wikipedia-bacl2"
  },
  {
   "formel": "BF3",
   "name": "Bortrifluorid",
   "art": "kovalent",
   "grenzfall": "Δχ liegt über der Schwelle, doch Bor ist kein Metall: BF₃ ist ein Gas aus einzelnen Molekülen. Bei Fluoriden der Nichtmetalle trifft die Schwelle nicht.",
   "beleg": "openstax-7-3-lewis-symbols-and-structures"
  },
  {
   "formel": "BCl3",
   "name": "Bortrichlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "B2O3",
   "name": "Dibortrioxid",
   "art": "kovalent",
   "netzwerk": true,
   "beleg": "openstax-18-3-structure-and-general-properties-of-the-metalloids"
  },
  {
   "formel": "BN",
   "name": "Bornitrid",
   "art": "kovalent",
   "netzwerk": true,
   "beleg": "wikipedia-bn"
  },
  {
   "formel": "AlF3",
   "name": "Aluminiumfluorid",
   "art": "salz",
   "beleg": "openstax-18-1-periodicity"
  },
  {
   "formel": "AlCl3",
   "name": "Aluminiumchlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-6-molecular-and-ionic-compounds"
  },
  {
   "formel": "Al2O3",
   "name": "Aluminiumoxid",
   "art": "salz",
   "alltag": "Korund, Rubin, Saphir",
   "beleg": "openstax-2-6-molecular-and-ionic-compounds"
  },
  {
   "formel": "AlN",
   "name": "Aluminiumnitrid",
   "art": "kovalent",
   "netzwerk": true,
   "beleg": "wikipedia-aln"
  },
  {
   "formel": "Al2S3",
   "name": "Aluminiumsulfid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-al2s3"
  },
  {
   "formel": "Ga2O3",
   "name": "Gallium(III)-oxid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-ga2o3"
  },
  {
   "formel": "GaAs",
   "name": "Galliumarsenid",
   "art": "kovalent",
   "netzwerk": true,
   "beleg": "wikipedia-gaas"
  },
  {
   "formel": "In2O3",
   "name": "Indium(III)-oxid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-in2o3"
  },
  {
   "formel": "TlCl",
   "name": "Thallium(I)-chlorid",
   "art": "salz",
   "ausnahme": "Thallium gibt nur ein Elektron ab; die Wertigkeit 3 der Gruppe 13 gilt bei den schweren Elementen nicht mehr.",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "wikipedia-tlcl"
  },
  {
   "formel": "CH4",
   "name": "Methan",
   "art": "kovalent",
   "alltag": "Erdgas",
   "beleg": "openstax-18-4-structure-and-general-properties-of-the-nonmetals"
  },
  {
   "formel": "CO",
   "name": "Kohlenstoffmonoxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Kohlenstoff und Sauerstoff teilen drei Elektronenpaare; die Wertigkeitsbilanz 4 gegen 2 geht nicht auf.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "CO2",
   "name": "Kohlenstoffdioxid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "CCl4",
   "name": "Kohlenstofftetrachlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "CF4",
   "name": "Kohlenstofftetrafluorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-cf4"
  },
  {
   "formel": "CS2",
   "name": "Kohlenstoffdisulfid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-cs2",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "SiH4",
   "name": "Silan",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-7-3-lewis-symbols-and-structures"
  },
  {
   "formel": "SiO2",
   "name": "Siliciumdioxid",
   "art": "kovalent",
   "netzwerk": true,
   "alltag": "Quarz, Sand",
   "beleg": "openstax-18-2-occurrence-and-preparation-of-the-representative-metals"
  },
  {
   "formel": "SiC",
   "name": "Siliciumcarbid",
   "art": "kovalent",
   "netzwerk": true,
   "beleg": "wikipedia-sic"
  },
  {
   "formel": "SiCl4",
   "name": "Siliciumtetrachlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-3-structure-and-general-properties-of-the-metalloids",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "SiF4",
   "name": "Siliciumtetrafluorid",
   "art": "kovalent",
   "grenzfall": "Δχ liegt über der Schwelle, doch Silicium ist ein Halbmetall: SiF₄ ist ein flüchtiges Molekül, kein Salz.",
   "beleg": "openstax-18-3-structure-and-general-properties-of-the-metalloids"
  },
  {
   "formel": "GeH4",
   "name": "German",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-geh4"
  },
  {
   "formel": "GeO2",
   "name": "Germaniumdioxid",
   "art": "kovalent",
   "netzwerk": true,
   "beleg": "wikipedia-geo2"
  },
  {
   "formel": "SnO",
   "name": "Zinn(II)-oxid",
   "art": "salz",
   "ausnahme": "Zinn hat hier nur die Wertigkeit 2; bei den schweren Elementen der Gruppe 14 bleibt ein Elektronenpaar unbeteiligt.",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-18-2-occurrence-and-preparation-of-the-representative-metals"
  },
  {
   "formel": "SnO2",
   "name": "Zinn(IV)-oxid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-18-2-occurrence-and-preparation-of-the-representative-metals"
  },
  {
   "formel": "SnCl2",
   "name": "Zinn(II)-chlorid",
   "art": "salz",
   "ausnahme": "Zinn hat hier nur die Wertigkeit 2.",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-18-11-occurrence-preparation-and-properties-of-halogens"
  },
  {
   "formel": "SnCl4",
   "name": "Zinn(IV)-chlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-1-periodicity",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "PbO",
   "name": "Blei(II)-oxid",
   "art": "salz",
   "ausnahme": "Blei hat fast immer nur die Wertigkeit 2; die 4 der Gruppe 14 ist bei Blei die Ausnahme.",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-18-9-occurrence-preparation-and-compounds-of-oxygen"
  },
  {
   "formel": "PbO2",
   "name": "Blei(IV)-oxid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-18-9-occurrence-preparation-and-compounds-of-oxygen"
  },
  {
   "formel": "PbS",
   "name": "Blei(II)-sulfid",
   "art": "salz",
   "ausnahme": "Blei hat hier nur die Wertigkeit 2.",
   "grenzfall": true,
   "alltag": "Bleiglanz",
   "beleg": "wikipedia-pbs"
  },
  {
   "formel": "PbCl2",
   "name": "Blei(II)-chlorid",
   "art": "salz",
   "ausnahme": "Blei hat hier nur die Wertigkeit 2.",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-18-5-occurrence-preparation-and-compounds-of-hydrogen"
  },
  {
   "formel": "NH3",
   "name": "Ammoniak",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-7-2-covalent-bonding"
  },
  {
   "formel": "N2H4",
   "name": "Hydrazin",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Zwei Stickstoffatome hängen aneinander (N–N).",
   "beleg": "openstax-2-6-molecular-and-ionic-compounds",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "N2O",
   "name": "Distickstoffmonoxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Stickstoff bindet auch an Stickstoff; die Bilanz 3 gegen 2 geht nicht auf.",
   "alltag": "Lachgas",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "NO",
   "name": "Stickstoffmonoxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Ein Elektron bleibt ungepaart; Stickstoff nutzt hier nicht die Wertigkeit 3.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "NO2",
   "name": "Stickstoffdioxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Ein Elektron bleibt ungepaart.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "N2O4",
   "name": "Distickstofftetroxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Zwei NO₂ hängen über eine N–N-Bindung zusammen.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "N2O5",
   "name": "Distickstoffpentoxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Stickstoff bindet hier über vier Bindungen, eine davon als Doppelbindung zu Sauerstoff.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "NF3",
   "name": "Stickstofftrifluorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-4-structure-and-general-properties-of-the-nonmetals",
   "energie_beleg": "wikipedia-nf3"
  },
  {
   "formel": "NCl3",
   "name": "Stickstofftrichlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-ncl3"
  },
  {
   "formel": "PH3",
   "name": "Phosphan",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-5-occurrence-preparation-and-compounds-of-hydrogen"
  },
  {
   "formel": "PCl3",
   "name": "Phosphortrichlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-8-occurrence-preparation-and-properties-of-phosphorus"
  },
  {
   "formel": "PCl5",
   "name": "Phosphorpentachlorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Phosphor bindet fünf Chloratome; ab der dritten Periode können mehr als vier Bindungen entstehen.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "PF5",
   "name": "Phosphorpentafluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Phosphor bindet fünf Fluoratome.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "P4O6",
   "name": "Tetraphosphorhexaoxid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "P4O10",
   "name": "Tetraphosphordecaoxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Phosphor ist hier fünfwertig: drei Bindungen zu Sauerstoffbrücken, eine Doppelbindung zu einem weiteren Sauerstoff.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "AsH3",
   "name": "Arsan",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-ash3"
  },
  {
   "formel": "As2O3",
   "name": "Arsen(III)-oxid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-as2o3"
  },
  {
   "formel": "As2S3",
   "name": "Arsen(III)-sulfid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-as2s3"
  },
  {
   "formel": "SbCl3",
   "name": "Antimon(III)-chlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-sbcl3",
   "phase": "s"
  },
  {
   "formel": "Sb2S3",
   "name": "Antimon(III)-sulfid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-3-structure-and-general-properties-of-the-metalloids"
  },
  {
   "formel": "BiCl3",
   "name": "Bismut(III)-chlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-bicl3"
  },
  {
   "formel": "Bi2O3",
   "name": "Bismut(III)-oxid",
   "art": "salz",
   "grenzfall": true,
   "beleg": "openstax-18-9-occurrence-preparation-and-compounds-of-oxygen"
  },
  {
   "formel": "H2O",
   "name": "Wasser",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "H2O2",
   "name": "Wasserstoffperoxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Zwei Sauerstoffatome hängen aneinander (O–O).",
   "beleg": "openstax-2-6-molecular-and-ionic-compounds",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "OF2",
   "name": "Sauerstoffdifluorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-7-3-lewis-symbols-and-structures",
   "energie_beleg": "wikipedia-of2"
  },
  {
   "formel": "H2S",
   "name": "Schwefelwasserstoff",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "SO2",
   "name": "Schwefeldioxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Schwefel nutzt vier Bindungen; ab der dritten Periode geht das.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "SO3",
   "name": "Schwefeltrioxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Schwefel nutzt sechs Bindungen.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "SF4",
   "name": "Schwefeltetrafluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Schwefel bindet vier Fluoratome.",
   "beleg": "wikipedia-sf4"
  },
  {
   "formel": "SF6",
   "name": "Schwefelhexafluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Schwefel bindet hier sechs Fluoratome; die Gruppenregel sagt Wertigkeit 2.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "SCl2",
   "name": "Schwefeldichlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-11-occurrence-preparation-and-properties-of-halogens",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "S2Cl2",
   "name": "Dischwefeldichlorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Zwei Schwefelatome hängen aneinander (S–S).",
   "beleg": "wikipedia-s2cl2",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "H2Se",
   "name": "Selenwasserstoff",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-4-structure-and-general-properties-of-the-nonmetals"
  },
  {
   "formel": "SeO2",
   "name": "Selendioxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Selen nutzt vier Bindungen.",
   "beleg": "wikipedia-seo2"
  },
  {
   "formel": "H2Te",
   "name": "Tellurwasserstoff",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "wikipedia-h2te"
  },
  {
   "formel": "TeO2",
   "name": "Tellurdioxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Tellur nutzt vier Bindungen.",
   "beleg": "wikipedia-teo2"
  },
  {
   "formel": "HF",
   "name": "Fluorwasserstoff",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "HCl",
   "name": "Chlorwasserstoff",
   "art": "kovalent",
   "alltag": "gelöst in Wasser: Salzsäure",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "HBr",
   "name": "Bromwasserstoff",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "HI",
   "name": "Iodwasserstoff",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "ClF",
   "name": "Chlormonofluorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-11-occurrence-preparation-and-properties-of-halogens"
  },
  {
   "formel": "ClF3",
   "name": "Chlortrifluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Chlor bindet drei Fluoratome.",
   "beleg": "openstax-18-11-occurrence-preparation-and-properties-of-halogens"
  },
  {
   "formel": "Cl2O",
   "name": "Dichloroxid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "ClO2",
   "name": "Chlordioxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Chlor nutzt vier Bindungen; ein Elektron bleibt ungepaart.",
   "beleg": "openstax-2-6-molecular-and-ionic-compounds",
   "energie_beleg": "wikipedia-clo2"
  },
  {
   "formel": "BrF3",
   "name": "Bromtrifluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Brom bindet drei Fluoratome.",
   "beleg": "openstax-18-11-occurrence-preparation-and-properties-of-halogens"
  },
  {
   "formel": "BrF5",
   "name": "Brompentafluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Brom bindet fünf Fluoratome.",
   "beleg": "openstax-18-11-occurrence-preparation-and-properties-of-halogens"
  },
  {
   "formel": "IF5",
   "name": "Iodpentafluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Iod bindet fünf Fluoratome.",
   "beleg": "openstax-7-3-lewis-symbols-and-structures"
  },
  {
   "formel": "IF7",
   "name": "Iodheptafluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Iod bindet sieben Fluoratome.",
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "ICl",
   "name": "Iodmonochlorid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-7-3-lewis-symbols-and-structures"
  },
  {
   "formel": "IBr",
   "name": "Iodmonobromid",
   "art": "kovalent",
   "beleg": "openstax-18-11-occurrence-preparation-and-properties-of-halogens"
  },
  {
   "formel": "I2O5",
   "name": "Diiodpentoxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Iod ist hier fünfwertig.",
   "beleg": "wikipedia-i2o5"
  },
  {
   "formel": "XeF2",
   "name": "Xenondifluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Ein Edelgas mit Wertigkeit 0 bindet zwei Fluoratome; die Gruppenregel sagt „keine Verbindung“.",
   "beleg": "openstax-7-3-lewis-symbols-and-structures",
   "energie_beleg": "wikipedia-xef2"
  },
  {
   "formel": "XeF4",
   "name": "Xenontetrafluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Xenon bindet vier Fluoratome.",
   "beleg": "openstax-7-3-lewis-symbols-and-structures",
   "energie_beleg": "wikipedia-xef4"
  },
  {
   "formel": "XeF6",
   "name": "Xenonhexafluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Xenon bindet sechs Fluoratome.",
   "beleg": "openstax-7-3-lewis-symbols-and-structures"
  },
  {
   "formel": "XeO3",
   "name": "Xenontrioxid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Xenon ist hier sechswertig.",
   "beleg": "openstax-18-12-occurrence-preparation-and-properties-of-the-noble-gases"
  },
  {
   "formel": "KrF2",
   "name": "Kryptondifluorid",
   "art": "kovalent",
   "ausnahme": "Auch Krypton bindet Fluor, allerdings nur bei tiefer Temperatur.",
   "beleg": "openstax-18-12-occurrence-preparation-and-properties-of-the-noble-gases"
  },
  {
   "formel": "FeO",
   "name": "Eisen(II)-oxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Fe": 2
   },
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds"
  },
  {
   "formel": "Fe2O3",
   "name": "Eisen(III)-oxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Fe": 3
   },
   "alltag": "Rost",
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds"
  },
  {
   "formel": "FeCl2",
   "name": "Eisen(II)-chlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Fe": 2
   },
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "FeCl3",
   "name": "Eisen(III)-chlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Fe": 3
   },
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "FeS",
   "name": "Eisen(II)-sulfid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Fe": 2
   },
   "beleg": "openstax-18-5-occurrence-preparation-and-compounds-of-hydrogen"
  },
  {
   "formel": "Cu2O",
   "name": "Kupfer(I)-oxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cu": 1
   },
   "beleg": "openstax-2-7-chemical-nomenclature"
  },
  {
   "formel": "CuO",
   "name": "Kupfer(II)-oxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cu": 2
   },
   "beleg": "openstax-18-5-occurrence-preparation-and-compounds-of-hydrogen"
  },
  {
   "formel": "CuCl",
   "name": "Kupfer(I)-chlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cu": 1
   },
   "beleg": "wikipedia-cucl"
  },
  {
   "formel": "CuCl2",
   "name": "Kupfer(II)-chlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cu": 2
   },
   "beleg": "wikipedia-cucl2"
  },
  {
   "formel": "CuS",
   "name": "Kupfer(II)-sulfid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cu": 2
   },
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds"
  },
  {
   "formel": "Cu2S",
   "name": "Kupfer(I)-sulfid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cu": 1
   },
   "beleg": "openstax-18-9-occurrence-preparation-and-compounds-of-oxygen"
  },
  {
   "formel": "ZnO",
   "name": "Zinkoxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Zn": 2
   },
   "alltag": "Zinkweiß",
   "beleg": "openstax-18-2-occurrence-and-preparation-of-the-representative-metals"
  },
  {
   "formel": "ZnS",
   "name": "Zinksulfid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Zn": 2
   },
   "beleg": "openstax-18-9-occurrence-preparation-and-compounds-of-oxygen"
  },
  {
   "formel": "ZnCl2",
   "name": "Zinkchlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Zn": 2
   },
   "beleg": "wikipedia-zncl2"
  },
  {
   "formel": "AgCl",
   "name": "Silberchlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Ag": 1
   },
   "beleg": "openstax-18-5-occurrence-preparation-and-compounds-of-hydrogen"
  },
  {
   "formel": "AgBr",
   "name": "Silberbromid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Ag": 1
   },
   "alltag": "lichtempfindlich, Fotografie",
   "beleg": "wikipedia-agbr"
  },
  {
   "formel": "AgI",
   "name": "Silberiodid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Ag": 1
   },
   "beleg": "wikipedia-agi"
  },
  {
   "formel": "Ag2O",
   "name": "Silberoxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Ag": 1
   },
   "beleg": "wikipedia-ag2o"
  },
  {
   "formel": "Ag2S",
   "name": "Silbersulfid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Ag": 1
   },
   "alltag": "schwarzer Belag auf Silber",
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds"
  },
  {
   "formel": "AuCl3",
   "name": "Gold(III)-chlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Au": 3
   },
   "beleg": "wikipedia-aucl3"
  },
  {
   "formel": "TiO2",
   "name": "Titan(IV)-oxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Ti": 4
   },
   "alltag": "Weißpigment",
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds"
  },
  {
   "formel": "TiCl4",
   "name": "Titan(IV)-chlorid",
   "art": "kovalent",
   "oxidationszahlen": {
    "Ti": 4
   },
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds",
   "phase": "l"
  },
  {
   "formel": "TiN",
   "name": "Titannitrid",
   "art": "kovalent",
   "oxidationszahlen": {
    "Ti": 3
   },
   "netzwerk": true,
   "beleg": "wikipedia-tin"
  },
  {
   "formel": "Cr2O3",
   "name": "Chrom(III)-oxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cr": 3
   },
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds"
  },
  {
   "formel": "CrO3",
   "name": "Chrom(VI)-oxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cr": 6
   },
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds"
  },
  {
   "formel": "CrCl3",
   "name": "Chrom(III)-chlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cr": 3
   },
   "beleg": "wikipedia-crcl3"
  },
  {
   "formel": "CrCl2",
   "name": "Chrom(II)-chlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Cr": 2
   },
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds"
  },
  {
   "formel": "NiO",
   "name": "Nickel(II)-oxid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Ni": 2
   },
   "beleg": "openstax-19-1-occurrence-preparation-and-properties-of-transition-metals-and-their-compounds"
  },
  {
   "formel": "NiCl2",
   "name": "Nickel(II)-chlorid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Ni": 2
   },
   "beleg": "wikipedia-nicl2"
  },
  {
   "formel": "NiS",
   "name": "Nickel(II)-sulfid",
   "art": "salz",
   "oxidationszahlen": {
    "Ni": 2
   },
   "beleg": "wikipedia-nis"
  }
 ],
 "legierungen": [
  {
   "name": "Messing",
   "elemente": [
    "Cu",
    "Zn"
   ],
   "beleg": "openstax-18-1-periodicity"
  },
  {
   "name": "Bronze",
   "elemente": [
    "Cu",
    "Sn"
   ],
   "beleg": "openstax-18-1-periodicity"
  },
  {
   "name": "Sterlingsilber",
   "elemente": [
    "Ag",
    "Cu"
   ],
   "beleg": "wikipedia-sterlingsilber"
  }
 ],
 "zeitleiste": [
  {
   "jahr": "um 450 v. Chr.",
   "wer": "Empedokles",
   "was": "vier Elemente, vereint durch Liebe, getrennt durch Streit",
   "spur": "das Bild „Sympathie und Antipathie“",
   "beleg": "wikipedia-empedokles",
   "stichwort": "Strife"
  },
  {
   "jahr": "1718",
   "wer": "Étienne-François Geoffroy",
   "was": "erste Verwandtschaftstafel: welcher Stoff welchen aus einer Verbindung verdrängt",
   "spur": "die Idee einer Rangfolge der Partner",
   "beleg": "wikipedia-affinitaet",
   "stichwort": "1718"
  },
  {
   "jahr": "1775 / 1809",
   "wer": "Torbern Bergman / Goethe",
   "was": "De attractionibus electivis → Die Wahlverwandtschaften",
   "spur": "das Wort „Affinität“",
   "beleg": "wikipedia-affinitaet",
   "stichwort": "Elective Affinities"
  },
  {
   "jahr": "1787 / 1789",
   "wer": "Lavoisier, Guyton de Morveau, Berthollet, Fourcroy",
   "was": "Méthode de nomenclature chimique: Namen sagen, woraus etwas besteht",
   "spur": "Sauerstoff, Wasserstoff, Stickstoff",
   "beleg": "wikipedia-nomenklatur-geschichte",
   "stichwort": "Lavoisier"
  },
  {
   "jahr": "1808",
   "wer": "John Dalton",
   "was": "Atomtheorie, Gesetz der multiplen Proportionen",
   "spur": "Verbindungen in ganzzahligen Verhältnissen",
   "beleg": "wikipedia-valenz",
   "stichwort": "Dalton"
  },
  {
   "jahr": "1810 / 1826",
   "wer": "Humphry Davy / Berzelius",
   "was": "Chlor als Element (chlōros, gelbgrün); Halogene = Salzbildner",
   "spur": "Gruppe 17 heißt nach dem Salz",
   "beleg": "wikipedia-elementnamen-herkunft",
   "stichwort": "Davy"
  },
  {
   "jahr": "1813",
   "wer": "Jöns Jacob Berzelius",
   "was": "Buchstabensymbole; jede Verbindung hat einen elektropositiven und einen elektronegativen Teil",
   "spur": "Symbole; das Wort elektronegativ; das negative Element hinten mit -id",
   "beleg": "wikipedia-elektronegativitaet-geschichte",
   "stichwort": "Berzelius"
  },
  {
   "jahr": "1852",
   "wer": "Edward Frankland",
   "was": "combining power: jedes Atom hat eine feste Zahl von Bindungsplätzen",
   "spur": "die Wertigkeit",
   "beleg": "wikipedia-valenz",
   "stichwort": "Frankland"
  },
  {
   "jahr": "1857 / 1858",
   "wer": "August Kekulé",
   "was": "Kohlenstoff ist vierwertig; Ketten",
   "spur": "das Wort Valenz setzt sich um 1868 durch",
   "beleg": "wikipedia-valenz",
   "stichwort": "Kekul"
  },
  {
   "jahr": "1860",
   "wer": "Karlsruher Kongress, Cannizzaro",
   "was": "Atom und Molekül sauber getrennt",
   "spur": "„Molekül“ im heutigen Sinn",
   "beleg": "wikipedia-valenz",
   "stichwort": "Cannizzaro"
  },
  {
   "jahr": "1869",
   "wer": "Dmitri Mendelejew",
   "was": "Periodensystem, geordnet nach den Formeln der Oxide und Hydride",
   "spur": "die Wertigkeit steht bei ihm über jeder Spalte",
   "beleg": "wikipedia-valenz",
   "stichwort": "Mendeleev"
  },
  {
   "jahr": "1916",
   "wer": "Walther Kossel / Gilbert N. Lewis",
   "was": "Ionenbindung durch Elektronenübergang / kovalente Bindung durch gemeinsames Elektronenpaar",
   "spur": "die beiden Ecken des Dreiecks",
   "beleg": "wikipedia-kovalente-bindung",
   "stichwort": "1916"
  },
  {
   "jahr": "1919",
   "wer": "Irving Langmuir; Alfred Stock; IUPAC",
   "was": "Wörter kovalent und Oktett; römische Oxidationszahlen; internationale Regeln",
   "spur": "Eisen(III)-oxid",
   "beleg": "wikipedia-stock-nomenklatur",
   "stichwort": "Stock"
  },
  {
   "jahr": "1932 / 1939",
   "wer": "Linus Pauling",
   "was": "Elektronegativitätsskala; The Nature of the Chemical Bond",
   "spur": "die Zahl χ am Element",
   "beleg": "wikipedia-elektronegativitaet-geschichte",
   "stichwort": "1932"
  },
  {
   "jahr": "1941 / 1947",
   "wer": "Anton Eduard van Arkel / Jan Ketelaar",
   "was": "das Bindungsdreieck",
   "spur": "die Einfärbung im Viewer",
   "beleg": "wikipedia-van-arkel-ketelaar",
   "stichwort": "Ketelaar"
  }
 ]
}
